Waterbeheer in Nederland: Verdrogen of verzuipen?

Nederland Waterland! Ons kikkerlandje is onlosmakelijk verbonden met water. Eeuwenlang hadden veel Nederlanders moeite de voeten droog te houden. Tegenwoordig lijden grote delen van het land onder verdroging. En hoe zit het dan met de wateroverlast in Limburg, door het overstromen van de rivieren, en het kassengebied? De absolute hoeveelheid water in Nederland verandert nauwelijks. Verdroging in Nederland komt meestal door gewijzigde watersamenstelling en watertoevoer in bepaalde gebieden als gevolg van het nationale waterhuishoudingsbeleid. Maatschappelijke activiteiten zijn de belangrijkste oorzaken van Nederlandse verdroging. Er wordt veel grondwater onttrokken voor drinkwater, landbouw en industrie. De natuur is het grootste slachtoffer van verdroging; maar ook de landbouw kampt met teruglopende gewasopbrengsten.

Meer informatie is te vinden in het volgende pdf bestand: http://www.vwo-campus.net/downloads/pws4_verdiepende_tekst.pdf

Algemene bronnen

Verwante opleidingen

Suggesties

Integraal waterbeheer, wat is dat?
Welke rol spelen de EU, de Nederlandse overheid, Rijkswaterstaat, provincies en waterschappen bij het maken en uitvoeren van plannen in stroomgebieden?
EU lidstaten zijn verplicht om plannen op stroomgebiedniveau op te stellen. In Nederland valt waterbeheer onder verschillende organisaties als Rijkswaterstaat, provincies en waterschappen. De EU wetgeving vergt veel overleg tussen verschillende partijen.
Interview een medewerker van een waterschap, Rijkswaterstaat of een provincie. Zoek uit hoeveel organisaties er betrokken zijn bij het waterbeheer van jouw gemeente en welke plannen er zijn met betrekking tot waterbeleid.

Bronnen
  • In de Startovereenkomst Waterbeleid 21ste Eeuw zijn afspraken gemaakt over integraal waterbeheer. Dit onderzoek focust op de sterke en zwakke punten in het beleidsproces van de implementatie integraal waterbeheer.
    Het onderzoek is uitgevoerd door Alterra, Wageningen. Een onderzoeksinstutuut van Wageningen Universiteit.
  • De website van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Onder het kopje ‘Stad en Land’ staat veel informatie over de inrichting van Nederland en welke instantie hiervoor verantwoordelijk is.
  • De Unie van Waterschappen is de overkoepelende vereniging van alle waterschappen in Nederland. De Unie behartigt de belangen van de waterschappen op nationaal en internationaal niveau. Op hun website vind je informatie over het Nederlandse waterbeleid en de uitvoering ervan.
  • Het standpunt van het Rathenau Instituut in het politieke debat over het Nederlandse waterbeleid in de 21e eeuw.
  • Een rapport van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat met het kabinetsstandpunt over het waterbeleid in de 21e eeuw.
  • Deze brochure geeft een beeld van de mogelijkheden voor samenwerking in het agrarisch waterbeheer.
Komen er wadi’s in alle nieuwe woonwijken in Nederland?
Een wadi is een voorziening voor de infiltratie van regenwater. Een wadi wordt aangelegd door een laagte te creëren waarin regenwater zich kan verzamelen en in de bodem kan infiltreren. Wadi’s helpen verdroging van de bodem tegen te gaan, vormen buffers bij overvloedige regenval, en dragen bij aan de zuivering van het water. Je vindt ze onder andere in Wageningen, Enschede, Leidsche Rijn en Poelgeest.

Interview een expert, bijvoorbeeld van een gemeente waarin Wadi’s zijn aangelegd, iemand van een advies- en ingenieursbureau die zich met de aanleg heeft bezig gehouden, of bewoners van een wijk met een Wadi.

Bronnen
  • In de begrippenlijst op de website van SenterNovem wordt op een simpele, heldere manier uitgelegd wat een wadi is en hoe het werkt.
  • Ruwenbos is een wijk in Enschede waar waterafvoer geschiedt via wadi’s. Op de website van de gemeente Enschede kun je lezen hoe dit is gegaan.
Nederlandse waterhuishouding: Kun je de ruimte voor rivieren vergroten door meer afvoer- en bergingsruimte te creëren?
De mens heeft veel van de oorspronkelijke afstromings- en bergingsruimte van de rivieren afgepakt. Nu wordt er van alles gedaan om de afvoercapaciteit van rivieren weer te vergroten. Men heeft het zelfs over calamiteitenpolders als bescherming tegen een extreme water toename als gevolg van klimaatverandering.
Bedenk hoe jij de uiterwaarden zou inrichten. Waar zou je calamiteitenpolders aanleggen?
Interview hiervoor een medewerker van een waterschap, Rijkswaterstaat en/of bewoners van de omliggende gebieden.

Bronnen
  • Bij het bestrijden van wateroverlast wordt veel waarde gehecht aan het benutten van het grondwater om wateroverlast te beperken. In dit artikel wordt aan de hand van enkele berekeningen aangetoond dat het benutten van méér grondwaterberging een beperkte vermindering van piekafvoeren tot gevolg heeft.
    Het artikel is geschreven door E.P. Querner, een onderzoeker van Alterra, een onderzoeksinstituut van Wageningen Universiteit. Het artikel is gepubliceerd in Stromingen 9, 2003 (nummer 1).
  • De Unie van Waterschappen is de overkoepelende vereniging van alle waterschappen in Nederland. De Unie behartigt de belangen van de waterschappen op nationaal en internationaal niveau. Op hun website vind je informatie over het Nederlandse waterbeleid en de uitvoering ervan.
  • De website van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Onder het kopje ‘Stad en Land’ staat veel informatie over de inrichting van Nederland en wie voor welk aspect verantwoordelijk is.
  • Maaswerken is een project van Rijkswaterstaat dat zich bezighoudt met hoogwaterbescherming, natuurontwikkeling en vaarroutes in en rond de Maas. Op de website is te lezen welke maatregelen worden getroffen om hoogwater problemen in het stroomgebied van de Maas te verkleinen.
Wat is de invloed van verdroging op ecosystemen?
Neem bijvoorbeeld Nationaal park ‘De Wieden en de Weerribben’ als voorbeeld. Interview een expert van bijvoorbeeld Natuurmonumenten.

Denk aan de volgende deelvragen:
- Wat is het effect van verdroging op de biodiversiteit in het gebied?
- Hoe beïnvloedt het binnenlaten van gebiedsvreemd water het ecosysteem in het gebied?
- Bestaan er verschillen tussen de effecten van verdroging tussen ecosystemen in hoog- en laag Nederland?

Breng een bezoek aan de Weerribben.
- inventariseer de diverse oplossingsmogelijkheden en vergelijk deze met elkaar.

Bronnen
  • Wanneer je in de zoekfunctie van Trouw ‘verdroging’ intypt, krijg je allerlei artikelen over verdroging in Nederland. Hiertussen staan ook artikelen over de effecten van verdroging op ecosystemen.
  • Een boek met bijbehorende cd-rom van Rolf Roos, Renée Bekker en Joke ’t Hart, Stichting Natuur en Milieu, 2000; 240p.; ISBN 90-70211-60-2
    . Het boek gaat over de gevolgen van milieuproblemen op natuurgebieden. Er wordt onder andere aandacht besteed aan hoe je verschijnselen van vermesting, verzuring en verdroging kunt herkennen.
  • De website over Nationaal park ‘De Wieden en Weeribben’. Je vindt hier informatie over deze twee natuurgebieden. Er wordt ook aandacht besteed aan verdroging.
  • Dit artikel geeft de resultaten weer van een verkennende studie naar de gevoeligheid voor verzilting van natuur in laag Nederland. Het artikel is geschreven door drie onderzoekers van Wageningen Universiteit en een onderzoeker van de vrije universiteit in Amsterdam.
Welke tegengestelde belangen bestaan er rondom waterbeheer? Wanneer krijgt welk belang prioriteit?
Verschillende sectoren in het landelijk gebied (landbouw, industrie, wonen, recreatie, natuur) stellen vaak tegengestelde eisen ten aanzien van de inrichting van een stroomgebied. Belangengroeperingen hebben vaak extreme ideeën van ‘hoe het moet’. De akkerbouw kan bijvoorbeeld zeggen: ‘Zolang er niet voor iedereen eten is, moeten wij meer land krijgen’. Bedenk argumenten en prioriteiten vanuit het perspectief van verschillende groeperingen.

Bronnen